Psikologo bielorrusiarra izan zen hau. Garapenaren psikologian psikologo esanguratsuenetsriko bat izan zen. Baina 1960. urterarte ez zen ezagutzera eman.
Bere obra garrantzitsuenetariko batzuk hurrengo hauek dira;
Zientziaren filosofia
Ikaskuntza eta gizabanakoaren garapenaren erlazioa
Ikaskuntza trastornoen estudioa
Eraketa kontzeptuala...
Bere obra guztietan hiru kontzeptu teoriko aipagarri agertu izan ohi dira;
OINARRIZKO ETA GOI PROZESU PSIKOLOGIKOAK-> Oinarrizko prozesu psikologikoak (OPP), komunak izaten dira bai animal baita gizaki nagusietan. Prozesu osikologiko honen adibide batzuk atentzio eta memoria izan daitezke. Aldiz, goi prozesu psikologikoak (GPP), instrukzioa behar du, hau da, eskola behar du. Honen adibideetako bi hizkuntza idatzia eta kontzeptu zientifikoak dira.
GARAPEN HURBILEKO EREMUA (GHE) ETA ANDAMIAJEA-> Honako hau espazioari dagokio. Haurrak jada dituen abileziak dira eta oraindik heldu baten bitartez ikas ditzana. Labur esanda, haurren abileziak eta helduaren erlazioaren arteko espazioari dagokio.
PENTSAMENDUA ETA HIZKUNTZA-> Hizkuntzaren eta pentsamenduaren intererlazioaren arteko ekarpen bat da. Adibiidez, "Pentsamendua eta Hizkuntza" liburuan agertzen da.
Hona hemen, googlen aurkitu dudan iruditxo bat.
Eskumaldean agertzen zaiguna dugu Vigotski.
Gaurkoan ere, hemen jartzen dizuet Vigotskiren bizitzari eta honen lanari buruzko bideo bat:
Piaget (1896-1980), filosofo, natura zientzialari eta psikologoa dugu suitzar hau. Ezaguna egin zen garapen kognitiboari buruz egiten zituen ikerketei esker.
Piagetek bere ikerketan, garapenak fase desberdinak dituela ikusi zuen eta honela, lau fasetan banandu zuen garapena:
FASE SENTSO-MOTOREA: 0-2 urteko epealdia. Umeak etapa honetan zentzumenak eta gaitasun motoreak erabiltzen ditu ingurua ezagutzeko. Hiru erreakzio-zirkularretan banandu dezakegu;
1º) Lehenengo mailako erreakzio-zirkularra -> (1-4hilabete) Plazerra sortzen dioten ekintzak errepikatzen ditu behin eta berriz.
2º) Bigarren mailako erreakzio-zirkularra -> (4hilabete-1urte) Bere ekintzak zein ondorio dakarren behatzen du eta ekintza horiek errepikatu egiten ditu.
3º) Hirugarren mailako erreakzio-zirkularra -> (12-18hilabete) Aurreko prozesu berdina jarraitzen du aldaketa txiki batzuekin.
OPERAZIO AURREKO FASEA: 2-7 urtetik aurrerako epealdia. Aurreko etapako erreakzioak barneratzen ditu. Joko sinbolikoa, zentrazioa, egozentrismoa etab. dira etapa honetako ezaugarri nagusiak.
EKINTZA KONKRETUEN FASEA: 7-11 urteetako epealdia. Sinboloak modu logiko batean erabiltzen hasten da eta gordetzeko gaitasunagaitik okortzera. 6-7 urterekin umeak zenbaki kantitateak gordetzeko gai da, baita bolumen eta luzeerak. 7-8 urterekin aldiz, materialak mantentzeko gaitasuna du, eta azkenik, 9-10 urterekin, gainazalaren iraunkortasuna ulertzeko gai da.
EKINTZA FORMALEN FASEA: 12 urtetik aurrerako epealdia. Fase honetan haurrak bere gaitasunak egoera abstraktuetan aplikatzeko zailtasunak izaten ditu.
Beheko irudi honetan ikusi dezakegu eskema txiki bat;
Bideo labur honetan ikusi dezakegu goian azaldutako guztia.
1)Hizkuntza adimena: Hitzak modu eraginkorrean erabiltzeko gaitasuna, bai ahoz baita idatziz ere. Adimen horrek hizkuntzaren sintaxia edo egitura, hotzak, semantika, eta dimentsio pragmatikoak eta honen erabilera praktikoak maneiatzeko trebetasuna hartzen du bere baitan.
2)Adimen logiko- matematikoa: Zenbakiak era eraginkorrean erabiltzeko gaitasuna eta era egokian arrazoitzeko gaitasuna.
3)Adimen espaziala: Ikusmenaren eta espazioaren mundua zehazki hautemateko trebetasuna, eraldaketak egitekoa. Honek bere baitan hartzen du koloreekiko, lerroekiko, espazioarekiko eta elementu horien artean daudan harremanekiko sentiberatasuna.
4)Adimen gorputzeko- zinetikoa: Ideia eta sentimenduak adierazteko gorputz guztia erabiltzeko gaitasuna. Eskuak erabiltzeko erraztasuna.
5)Adimen musikala: Forma musikalekiko gaitasun batzuk. Esate baterako, hautematea, bereiztea, eraldatzea eta adieraztea.
6)Pertsonarteko adimena: Beste pertsonen gogo- aldarteak, asmoak, motibazioak eta sentimenduak hauteman eta bereizteko gaitasuna.Bere baitan aurpegiko aduerazpena, ahotsa eta keinuekiko sentiberetasuna hartzen du.
7)Pertsonaren baitako adimena: Norbere buruaren ezagutza eta, ezagutza horretatik abiatuz, nork bere ekintzak burutzeko erak egokitzeko gaitasuna.
Laburbiltzeko, hona hemen gai honi buruzko bideo labur bat.
Jolas eta eskola urteetan hainbat garapen ematen dira: fisikoa eta psikomotorea, kognitiboa eta psikosoziala. Bakoitzak bere ezaugarriak izan arren, badaude beraien arteko orokortasun batzuk, izan ere, denak osagarriak dira.
Hauek, jolas urteetan (2-6) eta eskola urteetan (6-12) nola gartzen diren azalduko ditugu.
Jolasen urteak (2-6)
Garapen fisikoa eta psikomotorea:
Umeek urte hauetan aldaketa fisiko ugariak izaten dituzte, esate baterako, sekula baino gehiago hazten dira, hori bai, hori, gene, nutrizio, … araberakoa izaten da. Honez gain, kulturak, egoera ekonomikoak etab.ek eragiten dute umearen hezkuntzan baita ere.
Psikomotoreari dagokionez motrizitatea garatuago egongo da, umea ez da horren baldar ibiliko eta horrek beldurra kentzea ekarriko du.
Garapen psikosoziala:
Etapa honetan umeak autonomoagoak dira eta gainera, beraien emozioak kontrolatu behar dira, izan ere, ez dute moralaren kontzeptua ulertzen. Ondorioz, ez dakite zer dagoen ondo eta zer txarto.
Etapa honetako azken urteetan, umeak komunikabideak kontsumitzen dituzte.
Garapen kognitiboa:
Umea oso azkar garatzen da etapa honetan. Garapen honen inguruan azterketa desberdinak egin dira eta horietako bi hauek dira:
-Piaget: Garapen kognitiboa pertzepzioa eta beharraren artean jokatzen duen faktore psikodinamikoa da
-Vigotsky: Garapenak datza, instrumentu kulturalen barneratzean (hizkuntza bezalaxe), hasiera batean gureak ez direnak baina gizataldearen baitan daudenak.
Eskola urteak (6-12)
Garapen fisikoa eta psikomotorea:
Urte hauetan umeak ez daude familiaren menpe, jada autonomoagoak dira. Umeen arteko desberdintasun fisikoak nabariagoak izaten dira: altueran, zabaleran, etab. Horregatik, umeek konparaketak egiten dituzte beraien artean, hauetako asko mingarriak izanez. Antzekotasunak ere nabari dira. Adibidez, ume guztiek gozatzen dute ikasteaz eta harro azaltzen dira.
7-11 bitarteko umeak osasuntsuago azaltzen dira eta nerabezaroarekin konparatuz gero, gutxiago deprimitzen dira eta errazago egiten die kasu esandakoari.
Ondo elikatutako umeak etapa honetan 2-3 kilo loditzen dira eta 6 cm hazi urtero. Obesitate arazoak ere azaldu daitezke etapa honetan, fisikoari eta autoestimuari eraginez.
Garapen psikosoziala:
Adiskidetasuna oso garrantzitsua da garapen soziala lortzeko, honen bidez lortzen baita garapen hau. Gainera adiskidetasunik gabe, arazoak sor daitezke: depresioa, bakardadea, etab. Familia ere garrantzitsua da hemen, haurraren beharrak betetzen dituelako: behar fisikoak asetu, irakaskuntza bultzatu, autoestimuaren garapenean lagundu, lagunak egiten lagundu eta egonkortasuna eskaini.
Emozioak kontrolatzeko gaitasun handiagoa erakusten dute.
Garapen kognitiboa:
Abstrakzioaren kontzeptua barneratzen dute, oso osorik ez bada ere. Hemen 3 garapen mota bereizten dira:
- Pentsamenduaren garapena: Umeek sailetan antolatzen dituzte gauzak.
-Garapenaren morala: Umeek zer dagoen ondo eta zer gaizki bereziten ikasten dute.
-Lengoaiaren garapena: Hitz egiten duen jende motaren arabera, modu batera edo bestera hitz egiten dute.
Amaitzeko, oso interesgarria iruditu zitzaidan honako bideo hau eta hemen jartzen dizuet zuek ere ikusi dezazuen:
Gaurkoan neure buruz aurkeztuko dut.
Kantauri itsasoak buztitako eta Bermeo izena hartzen duen herri batean jaio nintzen 1991ko azaroaren 24ean.Txikitatik Bakio eta Bermeo artean ibiltzen nintzen. Aita, Jon Saralegi, bakiotarra bait da eta, aldiz, nire ama, Edurne Barrenetxea bermeotarra.
Txikitatik gustatzen zitzaidan familian egotea eta beste umeak zaintzea gustatzen zitzaidan. Horregaitik uste dut irakasle izatearen zaletasun hori txikitatik datorkidala.
Gustoko nuen Bakion ibiltzea, bertan Yuma izeneko zaldi bat nuelako eta hura zaintzea asko gustatzen zitzaidalako.
Horregaitik, asteburuak Bakion pasatzen nituen.
Bermeon aldiz, nire lagunak, eskola, familia etab. nituen eta hemen ere oso guztoko nuen egotea.
Zaletasun ugari ditut; Athletic zalea naiz, naiz eta futbola ez den gehien gustuko dudan kirola. Aldi berean, Urdaibai arrauneko zale amorratua naiz.
Bestetik, mendira joatea asko gustatzen zait eta hondartzan igeri egitea edota ertzetik ibiltzea gustatzen zait. Nire hondartzarik gustokoena Aritxatzu da, bertan ikasi bait nuen igeri egiten.
Horrez gain. lagunekin eta familian egotea gustoko dut.
Amaitzeko esan beharra dut bidaiatzea gustoko dudala; Mallorka, Malaga, Bartzelona eta beste hainbat hiri bisitatu izan ditut.
Aste osoa buruari bueltaka zeri buruz hitz egingo dudan nire blog honetan. Azkenean, buruari mila buelta emon ostean, pentsatu dut zein izango den blog honen gai nagusia: Haurren garapena. Garapena esaterakoan, garapen fisiko, psikologiko etab.etaz hitz egingo dut. Baina gehien bat psikolgiaren garapenean zentratuko naiz, garapen kognitiboan hain zuzen ere.
Hortaz, zer da garapena? Pertsonek gure bizitzan zehar izaten edo jasatzen ditugun aldaketen multzoa izan daiteke garapena, hau da, bizitzan zehar jasotzen ditugun estimulu desberdinen bidez izaten ditugun aldaketak.
Garapenaren etapak hurrengo hauek dira:
Lehen haurtzaro 0-2 urte
Eskola-aurreko urteak 2-6 urte
Eskola urteak 6-12 urte
Nerabezaroa 12-20 urterarte
Helduaroa 20-65/70
Zahartzaroa 65/70.tik aurrera
Garapen psikologikoaren autorerik azpimarragarrienak Paulov, Howard, Freud edota Watson izan daitezke.
Oso gai zabala dugu garapenarena, horregaitik sarreratxo honen jarraipena hurrengo sarreretan jasoko duzue.
Agurtzeko, hona hemen Piageti buruzko bideo txiki bat:
